การส่งเสริมและพัฒนาศักยภาพผู้ผลิต ผู้ประกอบการ OTOP

นางสาวกุสุมา ปัญญี
นักวิชาการพัฒนาชุมชนปฏิบัติการ
สำนักงานพัฒนาชุมชนอำเภอแปลงยาว
เรื่อง การส่งเสริมและพัฒนาศักยภาพผู้ผลิต ผู้ประกอบการ OTOP การพัฒนาและยกระดับคุณภาพมาตรฐานOTOP ในกลุ่มปรับตัวสู่การพัฒนา (Quadrant D) ประเภทสมุนไพร
สถานที่เกิดเหตุการณ์ สำนักงานพัฒนาชุมชนอำเภอแปลงยาว จังหวัดฉะเชิงเทรา

อำเภอแปลงยาว... มีกลุ่มผู้ผลิต ผู้ประกอบการ OTOP ที่อยู่ในกลุ่มปรับตัวสู่การพัฒนา จำนวน 3 กลุ่ม โดยแยกเป็นประเภทผลิตภัณฑ์ได้ 2 ประเภท คือ ประเภทของใช้ และประเภทสมุนไพรที่ไม่ใช่อาหาร ซึ่งแต่ละกลุ่มได้ผ่านการพัฒนาตามหลักเกณฑ์ อย่างน้อย 3 ใน 6 หลักเกณฑ์ โดยผู้ผลิตทั้ง 3 กลุ่ม ได้เข้าร่วมโครงการเพิ่มประสิทธิภาพผู้ผลิต ผู้ประกอบการ OTOP ด้านการผลิตและพัฒนารูปแบบบรรจุภัณฑ์ที่มีคุณภาพ โดยได้มีการกำหนดให้มีการพัฒนายกระดับมาตรฐานผลิตภัณฑ์  โดยยึดหลัก 4P ประกอบด้วย

1. Product คือ การพัฒนาตัวผลิตภัณฑ์ให้ตรงกับความต้องการของกลุ่มลูกค้า กลุ่มเป้าหมาย
2. Price คือ ราคา เป็นตัวบ่งบอกภาพลักษณ์ของสินค้าที่สำคัญที่สุด
3. Place คือ ช่องทางการจำหน่าย วิธีการนำสินค้าไปสู่มือของลูกค้า
4. Promotion คือ ส่งเสริมการจำหน่าย การส่งเสริมการจำหน่ายหรือการส่งเสริมการขายมีบทบาทสำคัญที่ช่วยเพิ่มยอดขายให้มากขึ้น

การพัฒนาผลิตภัณฑ์ของกลุ่ม OTOP ในกลุ่มประเภท D... ของอำเภอแปลงยาว ดำเนินกิจกรรมภายใต้การพัฒนาผลิตภัณฑ์ โดยการใช้หลัก 4P และเกณฑ์การพัฒนายกระดับผลิตภัณฑ์ โดยจะขอยกตัวอย่างกลุ่มผู้ผลิตสมุนไพรที่ไม่ใช่อาหาร

น.ส.ดาว พะนัดรัมย์... ผู้ประกอบการรายเดียว ผลิตสินค้าประเภทสบู่ แชมพู และครีมสมุนไพรต่างๆ โดยใช้ชื่อสินค้าว่า “ประกายพรึก” ผู้ประกอบการรายนี้ได้เข้าร่วมอบรมโครงการส่งเสริมสนับสนุนศูนย์บริการเศรษฐกิจฐานรากและโครงการเพิ่มประสิทธิภาพผู้ผลิต ผู้ประกอบการ OTOP ของสำนักงานพัฒนาชุมชนอำเภอแปลงยาว, โครงการประชุมเชิงปฏิบัติการจัดทำแผนการพัฒนาผลิตภัณฑ์และพัฒนาศักยภาพกลุ่มผู้ผลิตชุมชน ของสำนักงานพัฒนาชุมชนจังหวัดฉะเชิงเทรา และ โครงการพัฒนาศักยภาพกลุ่มผู้ผลิตชุมชนด้านการควบคุมคุณภาพผลิตภัณฑ์ (Quality Control : QC) ของกรมการพัฒนาชุมชน ซึ่งผู้ประกอบการได้นำความรู้จากการอบรมดังกล่าวไปพัฒนาผลิตภัณฑ์ต่างๆ เพิ่มเติม เช่น การปรับเปลี่ยนสูตรของแชมพูสระผม การเพิ่มความหลากหลายของสบู่สมุนไพร ได้กำหนดแผนในการพัฒนาออกแบบบรรจุภัณฑ์ ให้มีแบรนด์สินค้า เรื่องราวผลิตภัณฑ์  ความโดดเด่นของสินค้า เพื่อสร้างจุดขายในด้านการตลาด สำหรับงบประมาณที่ได้รับจากโครงการนำไปพัฒนาฉลากสินค้าและบรรจุภัณฑ์ต่างๆ ตามคำแนะนำของวิทยากร ผู้เชี่ยวชาญ ตามโครงการเพิ่มประสิทธิภาพผู้ผลิต ผู้ประกอบการ OTOP ด้านการผลิต ที่สำนักงานพัฒนาชุมชนจังหวัดฉะเชิงเทราได้จัดอบรม ซึ่งปัจจุบันกลุ่มอยู่ระหว่างการดำเนินการแผน

จุดเด่นของผู้ประกอบการ...มีความตั้งใจอย่างสูงในการดำเนินกิจการของตน ต้องการพัฒนาให้เป็นผู้ประกอบการ OTOP ที่มีศักยภาพ สามารถพัฒนาไปเป็นแหล่งเรียนรู้ศึกษาดูงานและถ่ายทอดองค์ความรู้ด้านต่างๆ และเป็นแหล่งพัฒนาอาชีพ สร้างงานสร้างรายได้ให้กับคนในชุมชน

สรุป ในฐานะเจ้าหน้าที่ ที่รับผิดชอบงาน OTOP ของอำเภอแปลงยาว... เชื่อว่าผู้ประกอบการ OTOP ประเภทสมุนไพรที่ไม่ใช่อาหารของอำเภอแปลงยาว ในกลุ่มปรับตัวสู่การพัฒนา (Quadrant D) ที่ได้รับงบประมาณสนับสนุนจากทั้งสำนักงานพัฒนาชุมชนจังหวัด และจากหน่วยงานในอำเภอบางแปลงยาวที่ร่วมกันสนับสนุนและพัฒนาผู้ผลิต จะสามารถพัฒนากลุ่มของตนเองให้ได้มาตรฐานผลิตภัณฑ์ หรือผ่านหลักเกณฑ์การยกระดับมาตรฐานผลิตภัณฑ์ อย่างน้อย จำนวน 3 ใน 6 ตามตัวชี้วัดกิจกรรมของกรมการพัฒนาชุมชน และพัฒนาผลิตภัณฑ์ของกลุ่มตนเอง โดยใช้หลัก 4P ร่วมด้วยในการพัฒนาผลิตภัณฑ์ของกลุ่มให้ประสบความสำเร็จต่อไปในอนาคต

การบูรณาการกิจกรรมการพัฒนาหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียงต้นแบบ

นางศิริกาญจน์   แดงงาม

นักวิชาการพัฒนาชุมชนชำนาญการ

สำนักงานพัฒนาชุมชนอำเภอแปลงยาว

เรื่อง การบูรณาการกิจกรรมการพัฒนาหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียงต้นแบบ

สถานที่เกิดเหตุการณ์  อำเภอแปลงยาว จังหวัดฉะเชิงเทรา

ความสุขมวลรวมของหมู่บ้าน (Gross Village Happiness : GVH ) หมายถึง สภาวะที่คนมีคุณภาพชีวิตที่ดี ดำรงชีวิตอย่างมีสมดุลยภาพทั้งจิต กาย ปัญญา ที่เชื่อมโยงกับ เศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อมอย่างเป็นองค์รวมและสัมพันธ์กันได้ถูกต้องดีงาม นำไปสู่การอยู่รวมกันอย่างสันติระหว่างคนกับคน และระหว่างคนกับธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ซึ่งความอยู่เย็น เป็นสุข มีองค์ประกอบที่เป็นปัจจัยพื้นฐานร่วม ในการสร้างความสุขของมนุษย์ได้  ๖  องค์ประกอบ  ได้แก่

1. การมีสุขภาวะ
2. เศรษฐกิจชุมชนเข็มแข็งเป็นธรรม
3. ครอบครัวอบอุ่น
4. การบริหารจัดการชุมชนดี
5. การมีสภาพแวดล้อมดีมีระบบนิเวศที่สมดุล
6. เป็นชุมชนประชาธิปไตยมีธรรมาภิบาล

สำหรับการประเมินความสุขมวลรวมของหมู่บ้านต้นแบบเศรษฐกิจพอเพียง ในอำเภอแปลงยาว จังหวัดฉะเชิงเทรา  ใช้วิธีการประเมินความอยู่เย็นเป็นสุข หรือความสุขมวลรวมของหมู่บ้านและชุมชน (Gross Village Happiness: GVH) และการใช้ปรอทวัดความสุขเป็นเครื่องมือในการประเมิน โดยให้คนในชุมชนทั้งหมดเห็นด้วยพร้อมกันมากที่สุด   เป็นเกณฑ์ในการพิจารณาคะแนนที่ได้จะเห็นถึงระดับความสุข ว่าอยู่ในระดับใด  โดยมีขั้นตอนการประเมินฯ   ดังนี้

1. วิทยากรในการประเมิน ทำความเข้าใจในกระบวนการ ขั้นตอนการจัดประชุมรวมทั้งศึกษารายละเอียดความหมายของตัวชี้วัด เตรียมคำถามที่สามารถสร้างความเข้าใจหรือสื่อสารกับผู้เข้าร่วมประชุมและเหมาะสมสำหรับกลุ่มคนในชุมชน 
2. สร้าง/ทำความเข้าใจในขั้นตอน ประเด็นคำถาม การใช้เครื่องมือกับคณะวิทยากรแบ่งงานให้ทุกคนในทีมมีบทบาทหน้าที่และสามารถทำงานแทนกันได้ เตรียมวัสดุอุปกรณ์ที่จะใช้งานตามกระบวนการที่ออกแบบไว้ให้เพียงพอ การจัดสถานที่ควรจัดเป็นรูปครึ่งวงกลม ๑-๒ แถว ไม่ควรซ้อนกัน หลายชั้น เพื่อให้ผู้เข้าร่วมประชุมมีส่วนร่วมมากที่สุด 
3. พัฒนากรผู้ประสานงานตำบล ต้องมีการเตรียมความพร้อมของชุมชนล่วงหน้า โดยการประชาสัมพันธ์ สร้างความเข้าใจต่อประชาชนในการเข้าร่วมประชุม เตรียมข้อมูลความเป็นจริงของหมู่บ้าน เพื่อร่วมกันตัดสินใจการประเมิน หรือประสานงานคัดเลือกตัวแทนจากทุกครัวเรือนของหมู่บ้านครัวเรือนละ 1 คน เข้าร่วมการจัดเวที 
4. ดำเนินการประเมิน โดยวิทยากรสร้างบรรยากาศ สร้างความรู้สึกผ่อยคลายเป็นกันเองในการประเมิน ชี้แจงวัตถุประสงค์  และวิทยากรอธิบายความหมายของแต่ละองค์ประกอบตัวชี้วัด ให้ที่ประชุมให้เหตุผลหรือบอกวิธีการที่ทำให้ตัวชี้วัดเป็นจริง แล้วให้ที่ประชุมให้คะแนนที่ละตัวชี้วัด โดยวิธีการยกมือให้คะแนนตามที่ต้องการ จนครบทุกตัวชี้วัดแล้ววิทยากรจึงเฉลยความหมายสรุปคะแนน เป็นรายองค์ประกอบและสรุปการประเมินเป็นรายตัวชี้วัด เพื่อเรียนรู้ร่วมกันว่าสิ่งที่ต้องปรับปรุง สิ่งที่ต้องรักษาไว้ ทำความเข้าใจสภาพของชุมชน และระดับความสุขที่เกิดขึ้นในปัจจุบัน และเพื่อวัดผลให้เกิดประสิทธิภาพจึงจำเป็นต้องมีการเปรียบเทียบ จึงได้มีการวัดความสุขในภาพรวมโดยวิธีการวัดโดยใช้ปรอทวัดความสุข ณ ปัจจุบัน โดยให้ที่ประชุมให้คะแนนระดับความสุข โดยวิธีการยกมือให้คะแนนตามที่ต้องการ ในแต่ละระดับ คือ ระดับ ๐-๒๐ คะแนน ระดับน้อยที่สุด (อยู่ร้อน นอนทุกข์) ระดับ ๒๑-๔๐ คะแนน ระดับน้อย (อยู่ได้ คลายทุกข์) ระดับ ๔๑-๖๐ คะแนน ระดับปานกลาง (อยู่อิ่ม นอนอุ่น) ระดับ๖๑-๘๐ คะแนน ระดับมาก(อยู่ดี มีสุข) ระดับ๘๑-๑๐๐ คะแนน ระดับมากที่สุด(อยู่เย็น เป็นสุข)  สรุปผลการประเมิน หมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียงต้นแบบของอำเภอเมืองประจวบคีรีขันธ์ได้คะแนน ประมาณ 85 คะแนนขึ้นไป  อยู่ในระดับมากที่สุด คือหมู่บ้านมีความ “อยู่เย็น เป็นสุข ” 
5. วิทยากรถามที่ประชุมต่อว่า ตัวชี้วัดที่ได้คะแนนต่ำ จะต้องทำอะไรต่อกันดี เพื่อให้ค่าคะแนนความสุขเพิ่มขึ้น สำหรับตัวชี้วัดที่ได้ค่าคะแนนสูงจะต้องทำอะไรต่อเพื่อให้คงอยู่และดีขึ้นอีก แล้วนำข้อเสนอที่ได้ไปเป็นข้อมูลในการปรับปรุงแผนพัฒนาหมู่บ้านต่อไป

บันทึกขุมความรู้ (Knowledge Assets)

1. ศึกษารายละเอียด สร้าง/ทำความเข้าใจในขั้นตอน ประเด็นคำถาม การใช้เครื่องมือในการประเมิน 
2. การมีส่วนร่วมของคนในชุมชนต้องมาจากตัวแทนของทุกครัวเรือน 
3. การดำเนินการประเมิน โดยวิทยากรต้องสร้างบรรยากาศ สร้างความรู้สึกผ่อนคลายเป็นกันเองกับผู้เข้าร่วมประชุมและวิทยากรต้องตั้งคำถาม/อธิบายความหมายของแต่ละตัวชี้วัดอย่างชัดเจน

แก่นความรู้ (เทคนิคสำคัญของความสำเร็จ)

การใช้ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงสู่การวัดความสุขมวลรวมชุมชนนั้น มีเทคนิคสำคัญในการดำเนินงานคือ เทคนิคการทำงานแบบมีส่วนร่วม เพราะในการดำเนินงานการใช้ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงสู่การวัดความสุขมวลรวมชุมชน จะทำคนเดียวนั้นยากที่จะสำเร็จได้ จำเป็นต้องอาศัยหลักการมีส่วนร่วมจากภาคีการพัฒนาทั้งภาครัฐ เอกชนและประชาชนในพื้นที่
กลยุทธ์ในการทำงาน

1. การทำความเข้าใจในขั้นตอน ประเด็นคำถาม การใช้เครื่องมือกับคณะวิทยากรแบ่งงานให้ทุกคนในทีมมีบทบาทหน้าที่และสามารถทำงานแทนกันได้ 
2. การดำเนินการประเมิน โดยวิทยากรต้องสร้างบรรยากาศ สร้างความรู้สึกผ่อนคลายเป็นกันเองกับผู้เข้าร่วมประชุมและวิทยาต้องตั้งคำถาม/อธิบายความหมายของแต่ละตัวชี้วัดอย่างชัดเจน 
3. พัฒนากรผู้ประสานงานตำบล ต้องมีการเตรียมความพร้อมของชุมชน ล่วงหน้า โดยการประชาสัมพันธ์ สร้างความเข้าใจต่อประชาชนในการเข้าร่วมประชุม

กฎระเบียบ แนวคิด ทฤษฏีที่เกี่ยวข้อง

1. แนวทางการประเมินความสุขมวลรวมของหมู่บ้าน (ฉบับการ์ตูน) กรมการพัฒนาชุมชน 
2. คู่มือการดำเนินงานโครงการหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียง 
3. คู่มือการประเมินความ “อยู่เย็น  เป็นสุข” กรมการพัฒนาชุมชน พ.ศ. 2554

การส่งเสริมและพัฒนาศักยภาพผู้ผลิต ผู้ประกอบการ OTOP ในกลุ่มปรับตัวสู่การพัฒนา

นางวรรณา   หินศรี
พัฒนาการอำเภอแปลงยาว
สำนักงานพัฒนาชุมชนอำเภอแปลงยาว

เรื่อง การส่งเสริมและพัฒนาศักยภาพผู้ผลิต ผู้ประกอบการ OTOP ในกลุ่มปรับตัวสู่การพัฒนา (Quadrant D) ให้ได้รับการพัฒนาและยกระดับคุณภาพมาตรฐานผลิตภัณฑ์ที่สูงขึ้น 

จำนวนผลิตภัณฑ์ OTOP ของอำเภอแปลงยาวที่อยู่ในกลุ่ม D มีจำนวน  5 กลุ่ม โดยแยกเป็นประเภทผลิตภัณฑ์ได้ 2 ประเภท คือ ประเภทของใช้ จำนวน  2   ผลิตภัณฑ์และประเภทสมุนไพรที่ไม่ใช่อาหาร จำนวน  6 ผลิตภัณฑ์ รวมทั้งหมด 8 ผลิตภัณฑ์ ซึ่งเป็นกลุ่มเป้าหมายที่เข้ารับการพัฒนาผลิตภัณฑ์ในปีงบประมาณ 2557 และเป็นเป้าหมายในการดำเนินตามตามตัวชี้วัดคำรับรองการปฏิบัติราชการ ได้แก่ ตัวชี้วัดจำนวนผลิตภัณฑ์ OTOP ในกลุ่มปรับตัวสู่การพัฒนา (Quadrant D) ได้รับการพัฒนาและยกระดับคุณภาพมาตรฐานผลิตภัณฑ์ที่สูงขึ้น โดยแต่ละกลุ่มต้องได้รับการพัฒนาให้ผ่านอย่างน้อย 3 ใน 6 ข้อ จากการดำเนินงานที่ผ่านมาในแต่ละผลิตภัณฑ์มีปัญหาที่ต่างๆกัน แต่โดยภาพรวมสามารถสรุปปัญหาได้ดังนี้ 

1. การได้รับการรับรองมาตรฐานจากสำนักงานต่างๆ เช่น อย. ,มผช, ฮาลาล, และ Q เป็นต้น 
2.  Package ของผลิตภัณฑ์ และรูปลักษณ์ความน่าสนใจของผลิตภัณฑ์ 
3. เรื่องราวและความเป็นมาของผลิตภัณฑ์ 
4. การทำตลาด และแผนธุรกิจ 
5. การต่อยอดผลิตภัณฑ์

เมื่อพบว่าปัญหาของแต่ละกลุ่มมีความคล้ายคลึงกัน จึงเกิดกระบวนการนำกลุ่มมาพัฒนาเพื่อให้สามารถปรับตัวให้สู้กับสภาวะเศรษฐกิจในยุคปัจจุบันได้ โดยอำเภอแปลงยาวมุ่งเน้นการพัฒนาในส่วนที่ผู้ประกอบการสามารถดำเนินการได้เอง และพัฒนาได้ด้วยตนเอง จึงนำผู้ประกอบการมาคุยกันอีกครั้งหลังจากที่ได้ไปร่วมประชุมกับจังหวัด และพบผู้เชี่ยวชาญว่าแต่ละกลุ่มต้องการเปลี่ยนแปลงอะไรบ้าง อย่างไร พบว่าผู้ประกอบการแต่ละรายจะมีเป้าหมายในใจแล้วว่าอยากจะปรับ แก้ เพิ่ม ลด ตรงไหนบ้าง เมื่อได้รับงบประมาณสนับสนุนจากกรมการพัฒนาชุมชนก็เสมือนเป็นตัวช่วยให้การดำเนินงานราบรื่นขึ้น และการปรับเปลี่ยนค่อนข้องจะเป็นไปอย่างราบรื่น ได้รับความร่วมมือดีมากจากผู้ประกอบการ

เทคนิคและวิธีการที่ทำให้ประสบผลสำเร็จ 

1. การให้ผู้ประกอบการมีส่วนร่วมในการตัดสินใจที่จะพัฒนาผลิตภัณฑ์ โดยให้ตอบสนองต่อความต้องการของผู้ประกอบการ โดยอาศัยคำแนะนำของผู้เชี่ยวชาญเป็นองค์ประกอบการตัดสินใจแต่ไม่ใช้วิธีการบังคับว่าต้องเป็นไปตามผู้เชี่ยวชาญเท่านั้น 
2. ให้อิสระแก่ผู้ประกอบในการเลือกแบบ เรื่องราวที่อยากจะถ่ายทอด และpackage ที่อยากจะปรับ โดยเจ้าหน้าที่เป็นเพียงผู้ประสานงาน 
3. ให้อิสระผู้ประกอบการในการติดต่อกับร้าน ผู้รับจ้าง ทำเองเพื่อความโปร่งใสและความสบายใจในการติดต่อประสานงานเรื่องการปรับ ตรวจสอบคุณภาพของผลิตภัณฑ์จนเป็นที่พึงพอใจของผู้ประกอบการ หรือ ใช้หลักการมีส่วนร่วมในทุกกระบวนการทำงานนั่นเอง

ปัญหาและอุปสรรคที่พบในการดำเนินงาน 

1. ผู้ประกอบการไม่มีเวลาในการเข้าร่วมการประชุม เพราะมุ่งเน้นการขายสินค้ามากกว่าการพัฒนาผลิตภัณฑ์ให้ได้มาตรฐาน
2. ชนิดของผลิตภัณฑ์ประเภทของใช้ มีข้อจำกัดในการพัฒนาบรรจุภัณฑ์ เนื่องจากมีขนาดใหญ่ และเป็นผลิตภัณฑ์ที่ไม่เน้นการใส่บรรจุภัณฑ์
3. องค์ความรู้ เทคนิค วิธีการใหม่ๆ ในการพัฒนาผลิตภัณฑ์ทั้งของเจ้าหน้าที่และผู้ประกอบการยังไม่มากพอที่จะดึงผลิตภัณฑ์ให้เกิดความโดดเด่นได้

แนวทางแก้ปัญหา

1. เข้าพบผู้ประกอบการรายบุคคล รายกลุ่ม ตามวัน เวลา ที่ผู้ประกอบการสะดวก โดยให้ผู้ประกอบการนำผลิตภัณฑ์มาด้วย คุยทบทวนคำแนะนำของผู้เชี่ยวชาญ และนำความต้องการของผู้ประกอบการมาบูรณาการร่วมกัน โดยจะเน้นไปที่ความต้องการที่แท้จริงของผู้ประกอบการมากกว่าจะใช้คำแนะนำของผู้เชี่ยวชาญเป็นหลัก 
2. ศึกษาหาความรู้เพิ่มเติม โดยการไปฝึกอบรม ไปดูงานจากผู้ประกอบการที่ทำกิจการคล้ายๆกันและประสบความสำเร็จ

การส่งเสริมภาพลักษณ์หน่วยงานด้านการประชาสัมพันธ์

ชื่อ-นามสกุล  นายพีร ฤทธิ์เดช
ตำแหน่ง  นักวิชาการพัฒนาชุมชนชำนาญการพิเศษ
สังกัด  กลุ่มงานสารสนเทศการพัฒนาชุมชน สพจ.จังหวัดฉะเชิงเทรา
เบอร์โทรศัพท์  038-511239
ชื่อเรื่อง  การส่งเสริมภาพลักษณ์หน่วยงานด้านการประชาสัมพันธ์
เหตุการณ์เกิดขึ้นเมื่อ  ปี พ.ศ. 2557
สถานที่  สำนักงานพัฒนาชุมชนจังหวัดฉะเชิงเทรา

การสื่อสารเพื่อการพัฒนา

การสื่อสาร เป็นองค์ประกอบสำคัญของการพัฒนา และงานพัฒนาในทุกแง่มุมและทุกระดับ เปรียบเสมือนสายใยที่เชื่อมร้อยความสัมพันธ์ระหว่างบุคคลและกลุ่มบุคคล เพื่อนำไปสู่การบรรลุเป้าประสงค์ร่วมกัน ในงานพัฒนาชุมชนการขาดกลไกในการสื่อสาร อาจทำให้การบรรลุเป้าประสงค์มีความเสี่ยงสูงต่อภาพลักษณ์ขององค์กร กลไกที่มีบทบาทในการที่จะสร้างความเข้าใจ เพื่อนำไปสู่การมีปฏิสัมพันธ์และเกิดกระบวนการทำงานร่วมกันให้บรรลุเป้าหมายของงานพัฒนาชุมชน ได้แก่

1. สื่อบุคคล (Human Media) เป็นสื่อพื้นฐานดั้งเดิมของมนุษย์และเป็นช่องทางสำคัญ แม้ว่าเทคโนโลยีจะเจริญก้าวหน้าไปสักเพียงใดก็ตาม สื่อบุคคลเป็นการสื่อสารแบบเห็นหน้าเห็นตาหรือเป็นคนที่รู้จักคุ้นเคยเป็นกลไกเชื่อมต่อที่สำคัญของหน่วยงานในการตอกย้ำความเข้าใจและประโยชน์ของโครงการหรือกิจกรรมงานพัฒนาชุมชน ให้คนในชุมชนหรือภาคีการพัฒนามองเห็นและเข้าใจเป้าหมาย

สื่อบุคคลในมุมมองของงานพัฒนามีอยู่ ๒ ประเภท คือ

• สื่อบุคคลภายในท้องถิ่น ได้แก่ ผู้นำชุมชน พระ ปราชญ์ ชาวบ้าน ฯลฯ
• สื่อบุคคลภายนอกท้องถิ่น ได้แก่ นักพัฒนาหรือพัฒนากร เจ้าหน้าที่ส่งเสริม นักวิจัย ฯลฯ

2. สื่อมวลชน (Mass Media) เป็นสื่อที่มีอิทธิพลและบทบาทสำคัญต่อการพัฒนาประเทศด้วยมีลักษณะที่เอื้ออำนวยหลายอย่าง เช่น มีความก้าวไกลไปยังพื้นที่ต่าง ๆ มีความรวดเร็วในการถ่ายทอดข่าวสารได้อย่างแม่นยำ ตรงกับวัตถุประสงค์ของผู้ส่งสารและมีประสิทธิภาพในการให้ความรู้ สื่อมวลชนเพื่อการพัฒนา ได้แก่ สื่อสิ่งพิมพ์ สื่อวิทยุ และสื่อโทรทัศน์

การประชาสัมพันธ์
เป็นวิธีการของสถาบันหรือองค์กรแห่งใดแห่งหนึ่งอันมีแผนการกระทำการต่อเนื่องกันไป ในการที่จะสร้างหรือก่อให้เกิดความเข้าใจอันดีกับกลุ่มประชาชน เพื่อให้เกิดความรู้ความเข้าใจที่จะสนับสนุนความร่วมมือซึ่งกันและกัน อันจะเป็นประโยชน์ให้สถาบันหรือองค์กรนั้น ๆ ดำเนินกิจการไปด้วยดี สมความมุ่งหมาย

การประชาสัมพันธ์งานพัฒนาชุมชนมีจุดมุ่งหมายของการสื่อสารใน ๓ ระดับ คือ

1. การเปลี่ยนแปลงด้านความรู้ (Knowledge)
2. การเปลี่ยนแปลงด้านทัศนคติ (Attitude)
3. การเปลี่ยนแปลงด้านพฤติกรรมหรือการกระทำ (Behavior/Practice)

ดังนั้น การประชาสัมพันธ์เพื่อสร้างภาพลักษณ์องค์กร จึงมีความสำคัญเป็นอย่างยิ่ง

ภาพลักษณ์องค์กร (Corporate Image) หมายถึง ภาพรวมทั้งหมดขององค์กรที่บุคคลรับรู้ จากประสบการณ์ หรือมีความรู้ความประทับใจ ตลอดจนความรู้สึกที่มีต่อหน่วยงานหรือสถาบันโดยการกระทำ หรือพฤติกรรมองค์การ การบริหาร ผลิตภัณฑ์การบริการและประชาสัมพันธ์ จะเข้ามามีบทบาทอย่างสูงต่อภาพลักษณ์องค์กรด้วย