การประชาคม

ชื่อ - สกุล    นายศิริชัย  ตันตระกูล

ตำแหน่ง      นักวิชาการพัฒนาชุมชนชำนาญการ

สังกัด          กลุ่มงานส่งเสริมการพัฒนาชุมชน

ชื่อเรื่อง        การประชาคม

        พ.ศ.2504 ผู้ใหญ่ลีตีกองประชุม .......หลายคนอาจจะเคยได้ยินเสียงเพลงนี้ แต่มันนานมากแล้วละ ลองบวกลบคูณหาร (2558-2504  ได้ 54 ) นี่ว่ากันตามพ.ศ. เอาสัก 20- 30 ปี ก็นับว่านานพอดู แต่สำหรับผมแล้ว ผมจะใช้เป็นบทนำก่อนการประชาคมในชุมชน เพราะนั้นมันก็คือประชุมหรือประชาคมนั่นเอง  การประชาคมเป็นวิธีการหนึ่งของงานพัฒนาชุมชนที่ใช้ในการทำงาน เพราะเราสามารถที่ใช้สื่อสารการเรียนรู้กับกลุ่มเป้าหมายได้ในปริมาณที่มากและการมีส่วนร่วมของกลุ่มเป้าหมาย พัฒนากรต้องทำได้ทุกอย่างสมดังที่เปรียบเทียบว่าเหมือนเป็ด ทำตั้งแต่ภารโรง วิทยากร ให้ความบันเทิง(หมายถึงร้องเพลงประกอบจังหวะ,เล่านิทาน เป็นต้น)

ทีนี่มาพูดถึงการประชาคม การจะดำเนินการประชาคมให้เป็นไปตามวัตถุประสงค์ของการจัด  ให้เกิดประสิทธิภาพ มีองค์ประกอบที่หลากหลายก็ขอพูดคุยในประสบการณ์ที่ผ่านมาและปัจจุบันก็ยังคงใช้อยู่เมื่อมีโอกาสเสมอๆ ได้แก่

1.สถานที่ประชาคม วัสดุอุปกรณ์ เครื่องมืออำนวยความสะดวกในการจัด เราไม่สามารถจะกำหนดอะไรที่แน่นอนว่าต้องอย่างอย่างนี้ ที่จะบอกก็คือรับได้ทุกสถานการณ์นั่นคือพัฒนาชุมชน ในกรณีที่มีสถานที่แน่นอน เช่นศาลากลางบ้าน ศาลาประชาคม ศูนย์เรียนรู้ ศูนย์ถ่ายทอดเทคโนโลยี่ ก็สุดแต่จะเรียก ถ้าอย่างนี้ถือว่าดีเพราะมีหลังคาป้องกันแดด ป้องกันฝนได้ ความจุก็ไม่มาก เพราะงานพัฒนาชุมชนคนมากไปก็เอาสาระไม่ได้ ถ้าอยู่ประมาณ 50-60 คนก็โอเค

2.การเตรียมความพร้อมของที่ประชาคม โดยเฉพาะ คนเข้าร่วมประชุม เราต้องจัดการควบคุมกลุ่มเป้าหมายให้นิ่งให้ได้ เทคนิคก็อยู่ที่เราต้องสร้างความเป็นกันเอง ตรวจสอบจำนวนยอด บ้านอะไร หมู่ที่ ตำบล จนถึงอำเภอ และในขณะเดียวกันการเรียกความสนใจของกลุ่มเป้าหายเพราะโดยเฉพาะผู้หญิงเจอกันเมื่อไรเหมือนตลาดนัด ก็ต้องทำให้เงียบให้ได้ วิธีการที่ผมใช้ก็คือการเรียกชื่อหมู่บ้านแล้วลงท้ายด้วยคำว่าจ้า  ตัวอย่างบ้านหลุมมะขาม ก็เรียกว่าหลุมมะขามจ้า แล้วก็ต้องให้กลุ่มเป้าหมายบ้านหลุมมะขามตอบด้วยว่าจ้า ถ้าตอบไม่ดังก็เรียกให้ตอบใหม่

3.การบริหารความขัดแย้ง เป็นเรื่องปกติของมนุษย์เมื่ออยู่รวมกัน  ถ้าถามเรื่องความคิดเมื่อไร กลุ่มคนที่เสียประโยชน์ก็จะไม่เห็นด้วย ส่วนกลุ่มคนที่ได้ประโยชน์ก็ยอมรับได้  ดังนั้นหากเราเป็นผู้ดำเนินการ  เราก็ต้องจัดการกับความขัดแย้ง และให้ที่ประชาคมดำเนินการต่อไป  ให้ได้ข้อยุติหรือข้อสรุปให้ได้ การหาแนวทางสยบบรรยากาศในขณะขัดแย้งเป็นแต่ละเรื่องผู้ดำเนินการต้องมีไหวพริบ ทักษะแต่ละเรื่องอาจไม่เหมือนกัน เช่น การประชาคมเพื่อทำกิจกรรมบ้างอย่าง ก็ต้องดูวัตถุประสงค์ของกิจกรรมนั้นแล้วย้อนถามที่ประชุม เพื่อเรียกความสามัคคีกลับคืนมา

การประชาคมผู้ดำเนินการต้องฝึกทำอยู่บ่อยๆครั้ง เพื่อให้เกิดความเชี่ยวชาญ แก้ไขปัญหาเฉพาะหน้าและปัญหาที่จะเกิดขึ้นโดยความเรียบร้อย  ต้องเป็นคนที่แสวงหาความรู้  ทันต่อสถานการณ์ปัจจุบัน มีความรู้รอบตัวดี  สื่อสารให้ผู้อื่นเข้าใจได้ง่าย  ตลอดจนไม่ถือตัว พูดคุยกับคนทุกเพศ ทุกวัยได้  เหล่านี้ก็จะทำให้ประสบความสำเร็จในการเป็นผู้ดำเนินการจัดเวทีประชาคม

การพัฒนาองค์กรให้มีประสิทธิภาพ

องค์ความรู้ : การบริหารจัดการองค์กรและทรัพยากรบุคคล

ชื่อเรื่อง : การพัฒนาองค์กรให้มีประสิทธิภาพ

เจ้าของความรู้ : นางธัญสินี  แก้วศิริ

ตำแหน่ง/สังกัด : หัวหน้าฝ่ายอำนวยการ สำนักงานพัฒนาชุมชนจังหวัดฉะเชิงเทรา

การแก้ปัญหาเกี่ยวกับ : บุคลากรขาดทัศนคติที่ดีในการทำงาน ขาดประสิทธิภาพ

                              ในการทำงาน ชีวิตขาดสมดุล ขาดความสุขในการทำงาน

๑. ความเป็นมา

                  กรมการพัฒนาชุมชน  พัฒนาองค์กรตามเกณฑ์การพัฒนาคุณภาพการบริหารจัดการภาครัฐ(PMQA)  โดยมีเป้าหมายในการพัฒนาองค์กรเป็นหน่วยงานที่มีสมรรถนะสูง เป็นองค์กรที่เก่งและดี ซึ่งจะส่งผลต่อการปฏิบัติงานของกรมการพัฒนาชุมชนให้บรรลุเป้าประสงค์ขององค์กร คือ องค์กรมีสมรรถนะสูงเกิดประโยชน์สุขต่อประชาชน  โดยกำหนดประเด็นยุทธศาสตร์ในการพัฒนาองค์กรคือประเด็นยุทธศาสตร์ที่๕ เสริมสร้างองค์กรให้มีขีดสมรรถนะสูง  จากการที่ผู้ปฏิบัติได้สะท้อนปัญหาที่เกิดขึ้นเกี่ยวกับการดำเนินงานการบริหารจัดการองค์กรและทรัพยากรบุคคล   เนื่องจากบุคลากรมีจำนวนจำกัดไม่เพียงพอต่อจำนวนพื้นที่ พัฒนากรบางคนรับผิดชอบงานพื้นที่หลายตำบล  กอปรกับงานภารกิจงานประจำสำนักงานที่ต้องดำเนินการและรายงานเป็นประจำทั้งนโยบายรัฐบาล กระทรวง กรมและจังหวัด  ทำให้ขาดทัศนคติที่ดีในการทำงาน ชีวิตขาดความสมดุล ไม่มีความสุขในการทำงาน ส่งผลต่อการขาดประสิทธิภาพและประสิทธิผลของงาน

 

                สำนักงานพัฒนาชุมชนจังหวัดฉะเชิงเทรา จึงได้จัดทำโครงการ”พชแปดริ้ว น่าอยู่ น่าดู น่ารัก CDD PADREW WORK SMART”ขึ้นเพื่อให้บุคลากรมีทัศนคติที่ดีในการทำงาน โดยนำเอาค่านิยมองค์การ(ABCDEF S & P)และกิจกรรม ๕ ส มาขับเคลื่อนในการทำงาน  เพื่อให้เกิดพลังในการขับเคลื่อนการทำงานเสริมสร้างความสมดุลระหว่างชีวิตกับการทำงานและปฏิบัติงานอย่างมีความสุขเกิดประสิทธิภาพและประสิทธิผล จนบรรลุเป้าประสงค์ขององค์กรและส่งผลต่อภาพลักษณ์อันพึงประสงค์ขององค์กรต่อไป

๒. วิธีการดำเนินงาน

                  ๑.จัดทำข้อตกลงร่วมกันระหว่างผู้บริหารและบุคลากรในสังกัด

                  ๒.ประกาศนโยบาย วัตถุประสงค์และเป้าหมายของโครงการ

                  ๓.สร้างความรู้ ความเข้าใจและวิธีการขับเคลื่อนโครงการ

                  ๔.จัดแผนปฏิบัติการและดำเนินการตามแผนฯ

                  ๕.ติดตาม ประเมินผลและสรุปรายงานผลต่อผู้บริหาร 

                  ๖.มอบใบประกาศเกียรติคุณแก่หน่วยงานต้นแบบและบุคคลต้นแบบ(โครงการ ๕ ส และ

การขับเคลื่อนค่านิยมองค์การ ABCDEF S&P)

๓. ขุมความรู้

          ๓.๑ การสร้างกระบวนการมีส่วนร่วม

          ๓.๒ การทำงานเป็นทีม

          ๓.๓ การสร้างกระบวนการเรียนรู้

         ๓.๔ KM นวตกรรม ต้นแบบที่ดีในการดำเนินงานในปีต่อไป

๔. แก่นความรู้

- การมีส่วนร่วมของเจ้าหน้าที่ทุกคนในองค์กร ทุกคนมีส่วนร่วมตั้งแต่ ร่วมคิด ร่วมตัดสินใจ ร่วมวางแผน ร่วมดำเนินการอย่างต่อเนื่อง และร่วมรับผลประโยชน์จากกิจกรรมร่วมกันในลักษณะ “WIN WIN”

- การทำงานเป็นทีม โดยแบ่งงานตามบทบาทหน้าที่ของเจ้าหน้าที่ทุกคน ต้องออกคำสั่งมอบหมายหน้าที่ภารกิจให้ชัดเจน

- การสร้างกระบวนการเรียนรู้ โดยการสร้างบรรยากาศที่ดีในการทำงาน ปรับปรุงสำนักงานร่วมกันให้

มีสภาพแวดล้อมที่ดี น่าอยู่ น่าทำงานและสร้างบรรยากาศที่ดีในการทำงานโดยนำค่านิยมองค์การ(ABCDEF  S&P)มาขับเคลื่อนการทำงานร่วมกัน

- มีการสำรวจความพึงพอใจ สภาพแวดล้อมสถานที่ทำงาน จากเจ้าหน้าที่ทุกคนในองค์กรและผู้มาติดต่อราชการ เพื่อนำมาปรับปรุงแก้ไขโดยปรับเปลี่ยนทัศนคติให้เกิดมุมมองที่ดีต่อการทำงานให้มีความคิดเชิงสร้างสรรค์

- ดำเนินการตามมาตรการ/แผนปฏิบัติการ อย่างต่อเนื่อง สม่ำเสมอ เพื่อบรรลุเป้าหมายที่กำหนดไว้

- เสริมสร้างแรงจูงใจและยกย่องเชิดชูเกียรติ

๕. กลยุทธ์การทำงาน

          ใช้กลยุทธ์การสร้างการมีส่วนร่วม การทำงานเป็นทีม และการสร้างแรงจูงใจในการทำงาน  ในทุกขั้นตอนการพัฒนา ตั้งแต่ร่วมวิเคราะห์ปัญหา สาเหตุ ร่วมวางแผนพัฒนา ร่วมสร้างประโยชน์และใช้ประโยชน์ ร่วมรับผลประโยชน์ด้วยความพึงพอใจ และร่วมประเมินผลจากการพัฒนา เกิดประสิทธิภาพประสิทธิผล ทำงานอย่างความสุข และบรรลุเป้าประสงค์ขององค์กร

๖. แนวคิดทฤษฎี

          ๖.๑ ทฤษฎีการมีส่วนร่วม

          ๖.๒ ทฤษฎีการสร้างแรงจูงใจ

          ๖.๓ หลักการทำงานเป็นทีม

          ๖.๔ ทฤษฎีเศรษฐกิจพอเพียง

          ๖.๕ ทฤษฎีความต้องการ

          ๖.๖ ทฤษฎีการเรียนรู้

         ๖.๗ เกณฑ์คุณภาพการบริหารจัดการภาครัฐ(PMQA)

องค์ความรู้จากการติดตามการตรวจราชการของผู้บังคับบัญชา

ชื่อ  สกุล  นางกาญจนา   ประสพศิลป์

ตำแหน่ง  นักวิชาการพัฒนาชุมชนชำนาญการ

สังกัด   กลุ่มงานยุทธศาสตร์การพัฒนาชุมชน สำนักงานพัฒนาชุมชนจังหวัดฉะเชิงเทรา

เบอร์โทรศัพท์  08-9831-5435

ชื่อเรื่อง องค์ความรู้จากการติดตามการตรวจราชการของผู้บังคับบัญชา

เป็นการแก้ปัญหาเกี่ยวกับ การปฏิบัติงานในพื้นที่

เหตุการณ์เกิดขึ้นเมื่อ  ปี 2558

สถานที่เกิดเหตุ  พื้นที่จังหวัดฉะเชิงเทรา

เนื้อเรื่อง

          พื้นที่จังหวัดฉะเชิงเทรา มี 11 อำเภอ ที่อยู่ในความรับผิดชอบของสำนักงานพัฒนาชุมชนจังหวัดฉะเชิงเทรา ซึ่งมีหน้าที่สำคัญต้องสร้างชุมชนให้มีความเข้มแข็ง เศรษฐกิจฐานรากมั่นคง บรรลุตามวิสัยทัศน์ของกรมการพัฒนาชุมชน ด้วยการแปลงนโยบายจัดทำยุทธศาสตร์ ถ่ายทอด มาสู่การปฏิบัติให้เป็นรูปธรรม และติดตามสนับสนุนอย่างต่อเนื่อง

          จากการที่ข้าพเจ้า ได้มีโอกาสติดตามการตรวจราชการของผู้บังคับบัญชา นางสาวเพ็ญแข  ศรีสุทธิกุล ผู้ตรวจราชการกรมการพัฒนาชุมชน ซึ่งข้าพเจ้ามีหน้าที่ต้องให้ข้อมูล และรับนโยบายมาถ่ายทอดเพื่อนำไปสู่การปฏิบัติให้เป็นรูปธรรม สามารถขับเคลื่อนงานตามยุทธศาสตร์กรมการพัฒนาชุมชน ทั้ง 5 ยุทธศาสตร์ บรรลุผลสำเร็จตามวิสัยทัศน์กรมการพัฒนาชุมชน “ชุมชนเข้มแข็ง เศรษฐกิจฐานรากมั่นคง” ก็เลยอยากถ่ายทอดความรู้และข้อเสนอแนะในการปฏิบัติงานที่เห็นว่าน่าจะเป็นประโยชน์ เป็นแนวทาง เป็นกำลังใจในการปฏิบัติงานให้กับเพื่อนร่วมงานทุกคน ดังนี้

1.   การทำงาน ให้มองโลกในแง่บวก ให้ภูมิใจกับงานที่ทำ และตั้งใจทำให้ดีที่สุด เพราะเป็นงานที่สร้างบุญ

สร้างกุศล สร้างงาน สร้างอาชีพ ทำให้ประชาชนมีคุณภาพชีวิตที่ดี (เติมเอง...ทำสำเร็จบารมีเกิด) เมื่อใดที่ท้อให้มองอาชีพอื่น ต้องไปฆ่าสัตว์ ตัดชีวิต ต้องไปไล่จับผู้ร้าย ฯลฯ

2.    การสรุปผลงานให้ผู้บังคับบัญชา ควรมีข้อมูลเป็นรูปธรรม ดังนี้

2.1 ข้อมูลทั่วไปของอำเภอ/สำนักงาน

2.2 แผนที่ยุทธศาสตร์ของสำนักงาน

2.3 ข้อมูลงานกิจกรรมตามยุทธศาสตร์ของกรม ฯ ในแต่ละกิจกรรมประกอบด้วย

1) ข้อมูลพื้นฐาน จำนวนเท่าไร

2) ดำเนินการไปได้เท่าไร อย่างไร

3) กิจกรรมที่ต้องดำเนินการต่อ

4) ปัญหา/อุปสรรค

5) ได้ดำเนินการแก้ไข ไปแล้ว อย่างไร

2.4 ข้อมูลที่ได้รับการสนับสนุนจากแหล่งอื่น อะไรบ้าง ดำเนินการไปแล้วอย่างไร มีปัญหา/อุปสรรค

2.5   กิจกรรมเด่นที่เป็นแบบอย่าง สามารถศึกษาดูงานได้ มีที่ไหนบ้าง

3.   

การสร้าง และพัฒนาทีมงานภายใต้สถานการณ์ “คนน้อย เงินน้อย งานมาก” โดยการสร้างทีมงาน

ที่ประกอบด้วย ผู้นำกับเจ้าหน้าที่ ในลักษณะทีมงานเชิงพื้นที่ ทีมงานตามประเด็นงาน ทีมผู้เชี่ยวชาญ โดยใช้     “โต๊ะผู้นำ” เป็นเครื่องมือสร้างการมีส่วนร่วมและพัฒนางานตามภารกิจ

4.      การดำเนินงานหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียงต้นแบบ

4.1    ให้จัดทำฐานข้อมูลอย่างเป็นระบบ (ได้รับงบกรมฯ,หน่วยงานภาคี)

4.2   วางแผนการพัฒนาให้มีศักยภาพเป็นศูนย์เรียนรู้ได้ โดยใช้พลังชุมชน ในการพัฒนาชุมชน

เป็นตัวอย่างได้

5     จัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิตตามแนวทางของกรมฯ เพื่อสร้างภูมิคุ้มกัน สร้างคุณธรรม ให้กับคนในชุมชน และสร้างนิสัยในการออม ในหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียง และหมู่บ้านที่มีเงินทุน กข.คจ. หมู่บ้านที่มีความพร้อม

6     การดำเนินงานตลาดนัดชุมชน ไทยช่วยไทย คนไทยยิ้มได้

6.1    ต้องวิเคราะห์ความเป็นไปได้ของตลาด เช่น ทำเล ลูกค้า ผลิตภัณฑ์ที่นำมาจำหน่าย ฯลฯ

6.2    ต้องจัดสถานที่ สร้างบรรยากาศให้น่าสนใจ

6.3    ต้องมีความต่อเนื่อง ยั่งยืน ไม่ใช่ทำครั้งเดียว (มีการจัดเก็บรายได้ เพื่อให้มีส่วนร่วม และนำมา

วิเคราะห์ ความเป็นไปได้ หรือแก้ไข ปรับปรุง)

6.4    พัฒนาสินค้าที่มีลักษณะเฉพาะพื้นที่ให้มีความโดดเด่น

7.      การพัฒนาผลิตภัณฑ์กลุ่ม D

    7.1 ให้ใช้พลังเครือข่าย OTOP ที่มีศักยภาพ เป็นพี่เลี้ยง ให้คำปรึกษาในการพัฒนาคุณภาพผลิตภัณฑ์

มาตรฐานสินค้า หรือจับคู่ในการให้คำปรึกษาเป็นพี่เลี้ยง

7.2   ส่งเริมช่องทางการจำหน่าย

8.      การดำเนินงานศูนย์เศรษฐกิจฐานราก

8.1 รูปแบบคลินิกบริการประจำวัน  โดยมีคณะกรรมการศูนย์ฯ เป็นผู้ให้บริการ สร้างเครือข่าย

ศูนย์บริการนอกพื้นที่ เป็นจุดเรียนรู้มีทีมวิทยากรถ่ายทอดความรู้ มีกิจกรรมสาธิต ปฏิบัติได้ การจับคู่ให้คำปรึกษาโดยผู้เชี่ยวชาญ        

              8.2 รูปแบบการบริการนอกสถานที่ เช่น ออกบูธร่วมกับจังหวัดเคลื่อนที่ อำเภอเคลื่อนที่ โดยจัดเป็น

คลิกนิค ให้บริการในเรื่องต่างๆ เช่น รับปรึกษาให้คำแนะนำการจัดทำบัญชีครัวเรือน การปิดงบดุลกองทุนหมู่บ้าน โครงการ กข.คจ. กลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต กองทุนพัฒนาบทบาทสตรี การสาธิตทำน้ำยาล้างจาน ทำปุ๋ยชีวิภาพ สาธิตการทำอาหารพื้นบ้าน ฯลฯ        

9.      โครงการแก้ไขปัญหาความยากจน

9.1    สร้างผู้นำ อช. ให้เป็นเจ้าแห่งข้อมูล สามารถวิเคราะห์ และนำข้อมูลไปใช้ประโยชน์ได้ ไม่ใช่โชว์

ปัญหาอย่างเดียว ต้องตอบให้ได้ว่า โครงการนี้เกิดจากข้อมูลอะไร ประสานผู้นำท้องถิ่น หรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในการสนับสนุนโครงการ ผ่านแผนพัฒนาอย่างเป็นรูปธรรม

9.2    จัดทำเมนูอาชีพ เป็นทางเลือกให้ครัวเรือนเป้าหมายตามความถนัด และความต้องการ

9.3    จัดทำเมนูโครงการ ถ้าตกเกณฑ์ในเรื่องนี้ โครงการที่น่าสนใจมีอะไรบ้าง โครงการส่วนใหญ่

แก้ปัญหาได้หลายตัวชี้วัด เช่น โครงการตลาดนัดชุมชน ลานคนเมือง ถนนคนเดิน ฯลฯ

9.4   

ส่งเสริมการออมทรัพย์เพื่อการผลิต ใช้เงินทุนที่มีอยู่ในชุมชน โดยใช้หลักการพึ่งพาตนเอง  ช่วยเหลือเกื้อกูลกัน (ใช้พลังชุมชน ในการพัฒนาชุมชน)

9.5    จัดกิจกรรมหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียง ทั้งเก่าและใหม่ ที่แสดงหรือสื่อถึง การนำหลักปรัชญา

เศรษฐกิจพอเพียงมาปฏิบัติจนเป็นวิถีชีวิต

10.   การดำเนินงานกองทุนพัฒนาบทบาทสตรี

10.1    ประชุม ชี้แจงทำความเข้าใจกับ คกส.ในช่วงเปลี่ยนผ่าน โอนย้ายกองทุนฯมาอยู่ในความรับผิดชอบของกรมการพัฒนาชุมชน

10.2    คกส.ที่หมดวาระแล้วยังคงให้ปฏิบัติหน้าที่ไปพลางก่อน จนกว่าจะมีแนวทางที่ชัดเจนจาส่วนกลาง

10.3  โครงการที่อยู่ระหว่างการอนุมัติ หรือโอนเงินให้ชะลอไปก่อน เนื่องจากรอแนวทางการปฏิบัติที่

ที่ชัดเจน

10.4    เร่งดำเนินการโครงการที่ค้างชำระ โดยแยกกลุ่มปัญหาให้ชัดเจน เช่น ตั้งใจไม่คืน ไม่ประสบความสำเร็จ ไม่ทำตามวัตถุประสงค์ รวมถึงวิธีแก้ไขที่อำเภอ/จังหวัด ได้ดำเนินการไปแล้ว ฯลฯ และใช้มาตรการทั้งทางกฎหมาย และทางสังคมในการแก้ไขปัญหาต่อไป

10.5    ให้จัดทำฐานข้อมูล บัญชี งบดุลต่างให้เป็นปัจจุบันเพื่อรองรับการถ่ายโอน

กลยุทธ์ในการทำงาน

1.      ต้องมีอุดมการณ์ในการทำงาน

2.      ต้องสร้างภาคีในการทำงาน

3.      ต้องรู้จัก บูรณาการคน งาน เงิน (ทำงานเชิงกลยุทธ์)

4.      ต้องวิเคราะห์สถานการณ์ให้เป็น เพื่อให้เกิดความยั่งยืน

5.      ต้องมีแผนในการขับเคลื่อนทุกกิจกรรม

6.      ต้องน้อมนำหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงมาเป็นแนวทางในการปฏิบัติงาน

 กฎระเบียบ/แนวคิดและทฤษฏีที่เกี่ยวข้อง

                   หลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง หลักการมีส่วนร่วม ยึดประชาชนเป็นศูนย์กลาง หลักประชาธิปไตย ความโปร่งใส จารีตประเพณี ความจริงใจ และจริงจัง 

สามมิติการพัฒนาหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียงต้นแบบ

ชื่อเรื่อง                              สามมิติการพัฒนาหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียงต้นแบบ

ชื่อ – นามสกุล                     นางศศิฉาย  สุคนธฉายา

ตำแหน่ง                             นักวิชาการพัฒนาชุมชนชำนาญการ

สังกัด                                สำนักงานพัฒนาชุมชนอำเภอคลองเขื่อน  จังหวัดฉะเชิงเทรา

กรมการพัฒนาชุมชน ได้ส่งเสริมการพัฒนาหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียงโดยน้อมนำแนวคิดปรัชญาของ เศรษฐกิจพอเพียงขององค์พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ มาเป็นแนวทางปฏิบัติโดยตั้งแต่ปี 2552 ในการพัฒนาหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียงต้นแบบ มีการขยายผลส่งเสริมหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียงต้นแบบจากบ้านพี่สู่บ้านน้องอย่างต่อเนื่อง เพื่อให้เป็นต้นแบบใน 3 ระดับ (พออยู่พอกัน อยู่ดีกินดี มั่งมีศรีสุข) มีหลักเกณฑ์ในการประเมินความสำเร็จผ่านตัวชี้วัดต่าง ๆ จำนวน 23 ตัวชี้วัด

เพื่อให้เกิดความเข้าใจในการปฏิบัติที่ชัดเจนขึ้น ในการพัฒนาหมู่บ้านแต่ละระดับเปรียบเสมือนการขึ้นบันไดจะมีชานพัก ให้เห็นภาพเป็นมิติ ๆ ไป ซึ่งสามารถแยกเป็นชานพักเป็น 3 ชานพัก ใน 3 มิติ คือ มิติด้านสังคม มิติด้านเศรษฐกิจ และมิติด้านอนุรักษ์และเรียนรู้

1.        หมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียงต้นแบบ ระดับพออยู่พอกิน มิติด้านสังคม มีการสามัคคีและร่วมมือกันของคนในหมู่บ้าน สามารถจัดเวทีประชาคมเพื่อแก้ไขปัญหาต่าง ๆ ได้มีข้อปฏิบัติร่วมกันให้คนในชุมชนปฏิบัติ รู้จักรักษาสิทธิและหน้าที่ตามระบอบประชาธิปไตย มิติด้านเศรษฐกิจ ครัวเรือนส่วนใหญ่มีการจัดทำบัญชีรายรับรายจ่าย และเข้าร่วมเป็นสมาชิกของกลุ่มต่าง ๆ ในหมู่บ้าน มิติด้านอนุรักษ์ มีข้อมูลของชุมชนที่จัดเก็บเป็นศูนย์เรียนรู้ชุมชน ใช้เทคโนโลยีที่เหมาะสมและเรียนรู้ มีการวางแผนอนุรักษ์ จัดการทรัพยากรธรรมชาติโดยใช้กลุ่มองค์กร

2.        หมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียงต้นแบบ ระดับอยู่ดีกินดี จะต้องมีตัวชี้วัดเพิ่มเติม ดังนี้ มิติด้านสังคม มีกองทุนสวัสดิการชุมชน การส่งเสริมด้านคุณธรรม จริยธรรม ที่เป็นรูปธรรม มิติด้านเศรษฐกิจ มีกิจกรรมลดรายจ่าย เพิ่มรายได้ ส่งเสริมการออมที่เห็นผลชัดเจน มิติด้านอนุรักษ์ มีการใช้ประโยชน์จากข้อมูลหรือแผนชุมชนไปปฏิบัติจริง สามารถแก้ปัญหาต่าง ๆ และเรียนรู้ด้วยตนเองในระดับหนึ่ง และมีการใช้พลังงานทดแทนที่เหมาะสมในพื้นที่

3.        หมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียงต้นแบบ ระดับมั่งมีศรีสุข ต้องมีตัวชี้วัดเพิ่มขึ้นอีก คือ มิติด้านสังคม ชุมชนเป็นชุมชนเข้มแข็ง ปลอดยาเสพติด มีการนำหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงไปปฏิบัติได้จริง มิติด้านเศรษฐกิจ มีการจัดตั้งกลุ่มวิสาหกิจชุมชน สามารถส่งเสริมผลิตภัณฑ์และกิจกรรมในชุมชนที่ชัดเจน มิติด้านอนุรักษ์ มีการค้นหาและนำภูมิปัญญาท้องถิ่นมาสร้างคุณค่า สร้างภาคีเครือข่าย และเรียนรู้การพัฒนาที่ชัดเจน และสร้างมูลค่าเพิ่มจากทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมให้แก่ชุมชนได้

การขับเคลื่อนกิจกรรมกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต

ชื่อเรื่อง                         การขับเคลื่อนกิจกรรมกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต

ชื่อ – นามสกุล                  นายวีรพล   โพธิ์ชัย

ตำแหน่ง                             พัฒนาการอำเภอคลองเขื่อน

สังกัด                                สำนักงานพัฒนาชุมชนอำเภอคลองเขื่อน  จังหวัดฉะเชิงเทรา

หลักการเหตุผล

          กลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต เป็นภารกิจหนึ่งของกรมการพัฒนาชุมชน  โดยมีวัตถุประสงค์ เพื่อให้ประชาชนในชนบทรวมกลุ่มช่วยเหลือตนเองและช่วยเหลือซึ่งกันละกันในด้านเงินทุน มีกิจกรรมหลัก คือ การออม เมื่อออมได้จำนวนหนึ่งก็เปิดโอกาสให้สมาชิกกู้ไปประกอบอาชีพ เน้นประกอบอาชีพการผลิต อาจจะเป็นสินค้า หรือการบริการ ก็ได้ ส่วนกิจกรรมอื่นได้แก่ ร้านค้า (ศูนย์สาธิตการตลาด ฝึกประชาชนให้รู้จักค้าขาย) ยุ้งฉาง (การลงทุนเพื่อกำไร)  ธนาคารข้าว (เพื่อการสงเคราะห์) ฯลฯ

วิกฤตการดำเนินงานกลุ่มออทรัพย์เพื่อการผลิต

          1. การก่อเกิดกองทุนหมู่บ้าน(1 ล้านบาท) กำหนดให้ทุกกองทุนต้องสร้างความเข้มแข็งให้กองทุนหมู่บ้าน โดยทุกกองทุนต้องให้สมาชิกออมเงินในรูปเงินสัจจะ ซึ่งมีลักษณะคล้ายคลึงกลุ่มออทรัพย์เพื่อการผลิต และผู้ไปแนะนำส่งเสริมก็คือ พัฒนากร

          2. ความเข้าใจคลาดเคลื่อนของเจ้าหน้าที่พัฒนาชุมชน (พัฒนากร) และกระแสนโยบายทางการเมือง ทำให้พัฒนากร ส่วนหนึ่งละเลยกิจกรรมกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต แต่ไปส่งเสริมสนับสนุนการดำเนินการออมทรัพย์(กลุ่มสัจจะ)ของกองทุนหมู่บ้าน เพราะเข้าใจว่าต่อไปกองทุนหมู่บ้านจะเป็นภารกิจหนึ่งของกรมการพัฒนาชุมชน

การกู้วิกฤตการดำเนินงานกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต

          1. เจ้าหน้าที่ (พัฒนากร) ใช้หลักการทำงานมีส่วนร่วมกับชาวบ้าน เช่น ร่วมประชุมกลุ่มออมทรัพย์ฯ ทุกเดือน ร่วมเก็บเงินสัจจะสะสม เพื่อให้คณะกรรมการ สมาชิก มองว่าพัฒนากรยังเป็นพี่เลี้ยงอยู่เหมือนเดิม

          2. ให้เจ้าหน้าที่(พัฒนากร) เข้มงวดต่อขั้นตอนวิธีการดำเนินงานกลุ่มออมทรัพย์ฯ เช่น การเก็บเงินสัจจะสะสมต้องเก็บทุกเดือน ต้องมีการประชุมใหญ่สามัญประจำปีทุกปี การดำรงตำแหน่งของคณะกรรมการ เมื่อครบวาระต้องเลือกตั้งใหม่

          3. ต้องเข้มงวดการดำเนินงานการเงิน และบัญชี เช่น การกู้เงินต้องมีสัญญา และมีการค้ำประกัน การกู้เงินต้องผ่านธนาคาร บัญชีต้องทำให้เป็นปัจจุบัน ต้องมีการตรวจสอบบัญชีทุกปี ต้องทำงบดุลทุกปี การทำงบดุลต้องผ่านการตรวจสอบจากอำเภอ (สำนักงานพัฒนาชุมชนอำเภอ)

          4. ต้องมีการประชุมใหญ่สามัญประจำปีทุกปี โดยต้องมีเรื่องเข้าที่ประชุม เช่น การดำรงตำแหน่งของคณะกรรมการ การแก้ไขระเบียบและการปฏิบัติตามระเบียบ การจ่ายเงินปันผลประจำปี การดำเนินธุรกิจและการขยายการลงทุนของกลุ่ม ฯลฯ

สรุป การดำเนินงานกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต จะคงอยู่หรือขยายผล ขึ้นอยู่ที่เจ้าหน้าที่(พัฒนากร) ให้ความสำคัญกับงานมากน้อยขนาดไหน คลุกคลีกับคณะกรรมการเพียงใด ความศรัทธา  ความเชื่อมั่น ของชาวบ้านอยู่ที่ตัวเจ้าหน้าที่  การขับเคลื่อนกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต จะเป็นไปด้วยดีหรือขยายขึ้น ก็ขึ้นอยู่กับเจ้าหน้าที่

อาสาพัฒนาชุมชน (อสพ.)

ชื่อ – สกุล      นางจงธพรรณ   ยงพฤกษา                                                        

ตำแหน่ง        นักวิชาการพัฒนาชุมชนชำนาญการ                  

สังกัด             สำนักงานพัฒนาชุมชนอำเภอคลองเขื่อน             

ชื่อเรื่อง          อาสาพัฒนาชุมชน (อสพ.)

                       

เนื้อเรื่อง         

ตามที่กรมการพัฒนาชุมชนได้มีนโยบายรับสมัครนักศึกษาที่จบการศึกษาปริญญาตรี

เพื่อเข้าสอบเป็น อสพ. รุ่นแล้วรุ่นเล่าเพื่อเข้ามาทำงานเป็นลูกมือให้กับพัฒนากรพี่เลี้ยงที่ทำงานอยู่แล้วภายในเวลา 1 ปี หมดวาระการทำงาน พอปีต่อมาก็จะเปิดรับสมัครใหม่ ข้าพเจ้าก็เห็นว่าน้องๆที่เคยเป็น

ก็กลับมาสมัครใหม่อีก เพราะไม่ได้รับการบรรจุ ด้วยใจที่รัก หรือชอบงานพัฒนาชุมชนจึงทำให้น้องๆกลับมาสมัครใหม่ครั้งแล้วๆ เล่า เพราะอย่างทำงานอยู่กับกรมฯ แต่ในทางตรงข้ามกรมฯกลับเปิดสอบบรรจุข้าราชการกรมการพัฒนาชุมชนใหม่ หรือรับโอนเจ้าหน้าที่มาจากกรมอื่น

ความเป็นจริง

ข้าพเจ้าก็เป็นพัฒนากรอีกคนที่พัฒนาตนเองมา  จาก อสพ.รุ่น 42  ซึ่งเป็นรุ่นที่โชคดี

ได้รับการบรรจุเป็นข้าราชการซีสาม ในกรมพัฒนาชุมชน หลังจากรองเป็น อสพ.แล้วหนึ่งปี สิ่งที่พบเจอตอนเป็นอสพ.นั้นเป็นสิ่งที่ทำให้ ข้าพเจ้าจดจำได้เป็นอย่างดี  มีทั้งเรื่องดีๆ และเรื่องที่ไม่ดี แต่มันก็ทำให้ข้าพเจ้าและเพื่อนๆ หลายๆคนมีทั้ง สุข เศร้าและมีน้ำตา  เช่น เรื่องพี่เลี้ยง ซึ่งก็เป็นมนุษย์ธรรมดาคนหนึ่งซึ่งยังมีกิเลสมากมาย พี่บางคนที่ไม่จบ ป.ตรีแต่จบปวช.หรือปวส.ต้องเริ่มพัฒนา ตัวเองจากซีต้นๆ  ก็จะเกลียดน้องแกล้งน้อง ถ้าน้องคนไหนทำบุญมาดีก็จะได้เจอพี่เลี้ยง ก็มีความสุข  เข้าบรรจุไปแต่ใครที่รับไม่ได้ก็จะลาออก หรือเปลี่ยนสายงานไป แต่เพื่อนที่ยังคงอยู่ในกรมฯในปัจจุบันเป็นใหญ่เป็นโตไปก็หลายคน ตายก็หลายคนแต่ก็ยอมรับว่าพวกเราที่ยังคงอยู่ หรือทนอยู่ก็มีความสุข ทำให้ข้าพเจ้าคิดว่าน้องๆหลายคนที่มาสมัครเป็นอสพ.ก็คงมีความรักแบบเดียวกับพวกเรา ซึ่งน้องบางคนเคยเป็น อสพ.มาแล้วๆยังกลับมาสมัครอีกทำให้เห็นได้ว่าน้องๆมีใจรักงานพัฒนากร แต่หน้าเสียดายที่น้องๆไม่ได้รับการบรรจุเป็นข้าราชการกรมฯกลับไปรับโอน หรือรับสมัครใหม่ซึ่งคนพวกนั้นเข้ามาแล้วก็จากไปเหมือนเห็นพวกเราเป็นทางผ่าน

สรุป

การจะทำให้งานพัฒนาชุมชนก้าวหน้าไปได้ดีและต่อเนื่องกรมฯควรทำ ดังต่อไปนี้

1.      เปิดรับสมัครสอบ อสพ.เพื่อมาบรรจุเป็นพัฒนากรคนต่อไปแบบรุ่นก่อนๆคือสอบ

ผ่านภาค ก เป็นอสพ. 1 ปี(ภาค ข) สอบภาค ค แล้วบรรจุเป็นพัฒนากรพวก อสพ.   ที่ยังอยู่แสดงว่ามีความรักในงานพัฒนากรจริงๆ

2.      หาวิธีการบรรจุ อสพ.ที่ได้คะแนนประเมินสูง และ อสพ.เก่าๆที่สมัครเป็นแล้วเป็น

อีกด้วยน้องๆพวกนี้จะเข้าใจและตระหนักในบทบาทหน้าที่ของพัฒนากรได้เป็นอย่างดี

3.     การบรรจุพัฒนากรรุ่นต่อไปควรคัดเลือก หรือให้โอกาสกับเจ้าหน้าที่ตำแหน่งอื่นๆ

ในกรมการพัฒนาชุมชนก่อน เพราะเข้าใจในงานพัฒนาชุมชนดีอยู่แล้ว ประหยัดงบประมาณในการอบรมให้ความรู้เรื่องงานพัฒนาชุมชน